05 maja 2020

Mniszek lekarski

Mniszek lekarski (Taraxacum officinale)

 

Wieloletnie, niskie zioło z rodziny złożonych (Compositae), występujące pospolicie na trawnikach, łąkach, przydrożach i w ogrodach na terenie całego kraju. Jest wyjątkowo wartościową rośliną dla zastosowania do celów leczniczych, gdyż wykorzystuje się każdą część rośliny: zbierany jesienią lub wczesną wiosną korzeń mniszka (Radix Taraxaci), kwitnący na przełomie kwietnia i maja kwiat (Flos Taraxaci), oraz zbierane wiosną ziele (Herba Taraxaci), z którego po odrzuceniu pędów kwiatowych otrzymać można liść mniszka (Folium Taraxaci).

            Podstawowym czynnym związkiem występującym we wszystkich częściach rośliny jest teraksacyna – rozpuszczalna, gorzka substancja znajdująca się w białym soku. Ponadto sok bogaty jest m.in. w żywice, inulinę, fruktozę, garbniki czy kwasy organiczne. Liście i kwiaty zawierają taraksantyny (żółty barwnik), flawonoidy[1], witaminy A, B, C i D oraz niewielkie ilości olejku eterycznego[2]. Mniszek wykazuje przede wszystkim działanie żółciopędne, udrażniając drogi żółciowe i wspomagając przepływ żółci do dwunastnicy. Wpływa na czynność wydzielniczą trzustki[3], zwiększa wydzielanie soku żołądkowego, przez co usprawnia proces trawienia pokarmów i wzmaga apetyt[4]. Inną właściwością mniszka jest zwiększenie przesączania kłębuszkowego i zdolność do tworzenia rozpuszczalnych w wodzie związków ze szkodliwymi produktami przemiany materii, dzięki czemu wykazuje działanie odtruwające i oczyszczające. Dodatkowo wykazano, że przetwory z mniszka obniżają poziom cukru we krwi[5] i korzystnie wpływają na proces fagocytozy oraz pobudzają wytwarzanie przeciwwirusowego interferonu, przez co zwiększa się odporność organizmu i zapewniony jest prawidłowy rozwój[6].

Wszystkie części rośliny wykazują takie same właściwości, lecz do celów leczniczych stosowany jest głównie odwar z korzenia mniszka[7].

 

[1] A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, IWZZ Warszawa 1987, s. 260

[2] A. Skarżyński, Zioła czynią cuda, wersja elektroniczna PDF, s. 129

[3] A. Ożarowski, W. Jaroniewski, dz. cyt., s. 260

[4] J. Górnicka, Apteka natury. Poradnik zdrowia, AWM, s. 237

[5] A. Ożarowski, W. Jaroniewski, dz. cyt., s. 260

[6] A. Ożarowski, W. Jaroniewski, dz. cyt., s. 260

[7] W. Poprzęcki, Ziołolecznictwo, wersja elektroniczna PDF, s. 73

 

 

Fragment pracy dyplomowej "Herbarium Polonicum. Wykorzystanie gry planszowej w kształtowaniu świadomości o leczniczych właściwościach rodzimych ziół" M. Adamczyk, Chorzów 2019